درخت كريسمس:
کریسمس در آلمان یک جشن خانوادگی است و از جمله مراسمی است که در این کشور به شکل ویژهای جشن گرفته میشود. از حدود یک ماه پیش، از آغاز سال جدید میلادی و شب میلاد مسیح (۲۴ دسامبر – ۴ دی) در هر گوشه و کناری در شهرها، بازارچههای خرید برپاست که سوسیس و سیبزمینی سرخکرده و "شراب داغ"، از اجزای دايمی آنها هستند. اگر در سالهای گذشته، نام بازارچههای ایام کریسمس، همه را به یاد شهر نورنبرگ آلمان میانداخت، امروزه در هر میدان کوچک در هر شهر دور افتادهای، بازارچهای برپا میشود.
گذشته از بازارچههای کریسمس، نشانههای دیگری نیز برای این ایام وجود دارد، نشانههایی همچون درخت صنوبر تزيینشده، "تاج گل کریسمس" و "مسیح کوچک". اما تاریخچه بسیاری از آداب و سنن رایج امروزی در آلمان، به قدمت ریشههای مذهبی کریسمس نیست. بسیاری از سنن این ایام به قرن ۱۹ میلادی باز میگردند و برخی اصلاً ریشه مذهبی ندارند.
"تاج گل کریسمس" در ابتدا ۲۴ شمع داشت؛ اما امروزه، ۴ شمع باقی مانده است. بابانوئل، معروفترین شخصیت کریسمس است، پیرمردی مهربان، با ریش سفید پرپشت، شنل قرمز و کولهای پر از هدیه برای کودکان. کارتپستالهای قدیمی نشان میدهند که این شخصیت، دستکم از قرن نوزدهم میلادی وجود داشته است؛ البته لباس قرمز و سفید بابانوئل، به تبلیغ شرکت کوکاکولا در سال ۱۹۳۱ باز میگردد.
یکی از شخصیتهای کریسمس در آلمان "مسیح کوچک" (Christkind) است. بسیاری از شعرهای کریسمس در مورد این شخصیت فرشته مانند، سروده شده است. این همان شخصیتی است که به گفته پدران و مادران، وقتی کودکان خوابند، برایشان هدیه میآورد. "مسیح کوچک" را مارتین لوتر، کشیش اصلاحطلب آلمانی، در سال ۱۵۳۰ به دنیای مسیحیت معرفی کرد. هدیه کودکان لوتر را نه پاپانوئل، بلکه "مسیح کوچک" برایشان آورد. اینگونه بود که این شخصیت، کمکم وارد جشنهای خیابانی شد، با پوششی شبیه فرشته و با همراهی دیگر فرشتگان در خیابانها به راه افتاد، به خانهها رفت، به خانوادهها سر زد و به کودکان هدیه داد.
از زمان مارتین لوتر بود که ارزش ویژهای به مراسم کریسمس نهاده شد. سالهای سال به اشتباه تصور میشد که او درخت صنوبر را نیز وارد این مراسم کرده است. نقاشان قدیمی، مارتین لوتر و خانوادهاش را در زیر درخت صنوبر تصویر کردهاند. این آثار، ریشه در قرن ۱۹ میلادی دارند و طرح آنها واقعی نیست. پیشینه درخت صنوبر، به تصویر بهشت در کلیسای قرون وسطی باز میگردد. در آن زمان، درخت صنوبر در روز ۲۴ دسامبر به عنوان "درخت معرفت" آراسته میشد؛ در حالی که آدم و حوا زیر آن نشسته بودند. درخت صنوبر تزيین شده، کمکم از کلیساها به میدان شهر و کاخ اعیان و اشراف راه پیدا کرد و سرانجام در قرن ۱۹ میلادی به خانه مردم عادی وارد شد. مدت زیادی طول نکشید که دیگر کریسمس بدون درخت صنوبر، برای آلمانیها کریسمس نبود.
كمكم، "مسيح كودك"مؤنث هم به وجود آمد. جنگ آلمان با فرانسه در سالهای ۱۸۷۰-۱۸۷۱ نقش مؤثری در فراگیر شدن صنوبر داشت. در این نبرد، به دستور فرماندهان ارتش و به نشانه اتحاد برای حفظ میهن، در خاکریز تیراندازان، درخت صنوبر بر پا میشد.
"تاج گل کریسمس" (Adventskranz) حلقهای (معمولا) از برگ صنوبر است که ۴ شمع روی آن قرار دارد. این شمعها، به نوبت از چهار هفته مانده به تولد مسیح، (هر یکشنبه یکی از شمعها) روشن میشوند. به گفته آلويیس دورینگ، مردمشناس، این تاج در قرن ۱۹ میلادی توسط هاینریش فُن ویشِرن (Heinrich von Wichern)، استاد آلمانی رشته الهیات، به مراسم کریسمس وارد شد. این تاج که در ابتدا ۲۴ شمع داشت، امروزه در خانهها، ساختمانهای عمومی، بیمارستانها و مراکز خرید آلمان، در کنار درخت صنوبر قرار میگیرد.
دورینگ، سنت هدیه دادن و هدیه گرفتن در کریسمس را، قدیمیترین سنت در میان آداب این ایام میداند که ارتباطی با مذهب ندارد. به گفته او، جشنهایی در زمان روم باستان، در این فصل سال برگزار میشدند که در آنها هدیه داده میشد. هدیه دادن به مناسبت سال جدید نیز، بعدها رواج پیدا کرد. سنت هدیه دادن، از جشنهای رومی وارد مسیحیت و مراسم کریسمس نیز شد.
به اعتقاد دورینگ، سنت هدیه دادن در سدههای آینده هم ادامه خواهد داشت؛ حتی اگر جشن خانوادگی با تاج گل کریسمس، صنوبر یا "مسیح کوچک" برگزار نشود.
تزیین درخت در اوکراین نیز بسیار جالب است، آنها حتماً در تزیین درخت خود از عنکبوت و تار عنکبوت استفاده میکنند و آن را خوش یمن میدانند. در قرن شانزدهم میلادی و زمانی که مسیحیان در آلمان، درختان تزیین شده را به خانههای خود ميآوردند، عدهای هرمهایی از چوب میساختند و آن را با شاخههای درختان همیشه سبز و شمع تزیین میکردند.
به تدریج، رسم استفاده از درخت کریسمس، در بخشهای دیگر اروپا نیز طرفدارانی پیدا کرد. در سال ۱۸۴۱، انگلستان، پرنس آلبرت (Prince Albert)، شوهر ملکه ویکتوریا (Queen Victoria) با آوردن درخت کریسمس به کاخ ویندسور (Windsor) و تزیین آن با شمع، شیرینی، میوه و انواع آب نبات، استفاده از درخت را به چیزی مد روز مبدل کرد. واضح است که خانوادههای ثروتمند انگلیسی، به سرعت از این مد پیروی کردند و با ولخرجی تمام به تزیین درخت میپرداختند. در سالهای ۱۸۵۰، این تزیینات شامل عروسک، لوازم خانه مینیاتوری، سازهای کوچک، جواهرات بدلی، شمشیر و تفنگ اسباب بازی، میوه و خوراکی بود.
بسیاری از آمریکاییهای قرن نوزدهم، درخت کریسمس را چیزی غریب میدانستند و اولین درخت کریسمس در آمریکا، مربوط به سال ۱۸۳۰ است که آن هم توسط ساکنان آلمانی پنسیلوانیا به نمایش گذاشته شده بود. این درخت، برای جلب کمکهای مردمی برای کلیسای محلی برپا شده بود. در سال ۱۸۵۱، چنین درختی، در محوطه خارجی یک کلیسا بر پا شد؛ اما وجود آن برای ساکنان این قصبه بسیار توهینآمیز و نوعی بازگشت به بتپرستی به شمار میآمد و آنها، خواستار جمع کردن تزیینات شدند.
در حدود سالهای ۱۸۹۰، لوازم تزیینی کریسمس از آلمان وارد میشد و درخت کریسمس، به تدریج در ایالات متحده محبوبیت میيافت. جالب است که اروپاییان، از درختان کوچکی که حدود ۱ تا ۱.۵ متر طول داشت استفاده میکردند؛ در حالی که آمریکاییها، درختی را میپسندیدند که تا سقف خانه برسد.
در اوایل قرن بیستم، آمریکاییها، درختهای کریسمس را بیشتر با لوازم تزیینی دستساز خودشان تزیین میکردند؛ اما بخشهای آلمانی/آمریکایی، همچنان به استفاده از سیب، بلوط، گردو و شیرینیهای کوچک بادامی ادامه میدادند.
کشف برق، به ساخته شدن چراغهای کریسمس انجامید و امکان درخشش را برای درختان به ارمغان آورد. پس از آن دیدن درختان کریسمس در میدان شهرها، به یک منظره آشنای این ایام مبدل شد و تمام ساختمانهای مهم، چه شخصی و چه دولتی، با برپا کردن یک درخت، به اسقبال تعطیلات کریسمس میرفتند.
در تزیین درختهای کریسمس اولیه، به جای مجسمه فرشته در نوک درخت، از فیگورهای پریهای کوچک، به نشانه ارواح مهربان یا زنگوله و شیپر، که برای ترسانیدن ارواح شیطانی به کار میرفت، استفاده میشد.
در لهستان، درخت کریسمس، با مجسمههای کوچک فرشته، طاووس و پرندگان دیگر و تعداد بسیار زیادی ستاره، پوشیده میشد. در سوئد، درخت را با تزیینات چوبی که با رنگهای درخشان رنگآمیزی شدهاند و فیگورهای کودک و حیوانات از جنس پوشال و کاه تزیین میکنند. دانمارکیها، از پرچمهای کوچک دانمارک و آویزهایی به شکل زنگوله، ستاره، قلب و دانه برف استفاده میکنند. مسیحیان ژاپنی، بادبزنها و فانوسهای کوچک را ترجیح میدهند.
تزیین درخت در اوکراین نیز بسیار جالب است، آنها حتماً در تزیین درخت خود، از عنکبوت و تار عنکبوت استفاده میکنند و آن را خوشیمن میدانند، زیرا بنابر یک افسانه قدیمی، زنی بی چیز که هیچ وسیلهای برای تزیین درخت و شاد کردن فرزندان خود نداشت، با غصه به خواب میرود و هنگام طلوع خورشید، متوجه میشود که درخت کریسمس خانهاش با تار عنکبوت پوشیده شده است و این تارها، با دمیدن خورشید به رشتههای نقره مبدل شدهاند.
برگرفته از سايتهاي Dw-World.De و Aftab.Ir
این وبلاگ، یک وبلاگ فنی، فرهنگی و تفریحی میباشد که مطالب گردآوری شده در آن، نقطهنظرات، سلایق و دیدگاههای نویسنده را در بر دارد.